Avrupa Komisyonu, sektör AB Ormansızlaşma Yönetmeliği, EUDR’nin 30 Aralık 2026’daki ana uygulama tarihine hazırlanırken hangi ahşap ve ahşap bazlı ürünlerin Yönetmelik kapsamında yer aldığını daha ayrıntılı şekilde netleştirdi. Son değişiklikler, Yönetmeliğin temel izlenebilirlik ve gerekli özen yükümlülüklerini korurken ahşap bazlı paneller, zemin kaplamaları, mobilya, ambalaj, geri kazanılmış malzemeler ve ikinci el ürünler konusunda daha fazla hukuki kesinlik sağlıyor.
Son açıklamalar, 13 Temmuz’da kabul edilen ve 17 Eylül 2026 tarihinde Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanan Komisyon Yetki Devrine Dayanan Tüzüğü (AB) 2026/2102 ile getirildi. Bir sonraki gün yürürlüğe giren düzenleme, EUDR kapsamındaki emtia ve bunlardan türetilen ürünleri tanımlayan (AB) 2023/1115 sayılı Tüzüğün Ek I’ini değiştiriyor.
Avrupa Komisyonu’na göre güncellemenin amacı, EUDR yükümlülükleri uygulanmaya başlamadan önce ürün listesini sadeleştirmek ve şirketler, Üye Devletler ve ticaret ortakları için daha fazla hukuki kesinlik sağlamak. Değişiklik, Yönetmeliğin temelini oluşturan yedi emtiayı, sığır, kakao, kahve, palm yağı, kauçuk, soya ve ahşabı değiştirmiyor. Bununla birlikte bu emtialardan türetilen ürünlerin listesini ve nasıl ele alınacağını daha ayrıntılı hale getiriyor.
Ahşap bazlı paneller, zemin kaplamaları ve mobilya kapsamda kalmaya devam ediyor
Orman ürünleri ve mobilya sektörleri açısından birçok önemli ürün grubu Ek I kapsamında açıkça yer almaya devam ediyor.
Bunlar arasında CN 4410 kapsamındaki yonga levha ve OSB, 4411 kapsamındaki lif levhalar ile 4412 kapsamındaki kontrplak, kaplamalı paneller ve benzeri lamine ahşap ürünler bulunuyor. 4418 kapsamındaki yapı doğramaları ve marangozluk ürünleri, monte edilmiş zemin panelleri dahil olmak üzere kapsamda kalmayı sürdürüyor. 4409 kapsamındaki sürekli şekillendirilmiş ahşap ürünler ise henüz monte edilmemiş parke şeritleri ve frizlerini içeriyor.
Yönetmelik ayrıca CN 9403 30, 9403 40, 9403 50, 9403 60 ve 9403 91 kodları altında sınıflandırılan ürünler dahil olmak üzere belirli ahşap mobilya ve mobilya parçası kategorilerini kapsamaya devam ediyor. Bazı ahşap oturma grupları ve prefabrik ahşap yapılar da kapsamda bulunuyor.
Dolayısıyla MDF, yonga levha, OSB, kontrplak, parke, mobilya ve bağlantılı ahşap ürünleri pazarlarında faaliyet gösteren şirketler açısından Eylül ayında yapılan değişiklik, temel ürün gruplarını EUDR çerçevesi dışına çıkarmıyor.
Kullanılmış ve ikinci el ürünlere ilişkin yaklaşım daha net hale getirildi
En önemli açıklamalardan biri kullanılmış ve ikinci el ürünleri ilgilendiriyor.
Değiştirilen Ek, biçilmiş ahşap, sürekli şekillendirilmiş ahşap, yonga levha, lif levha, kontrplak, ahşap mobilya, monte edilmiş zemin ürünleri ve diğer bazı ahşap eşya kategorilerindeki kullanılmış ve ikinci el ürünleri artık açıkça kapsam dışında bırakıyor.
Komisyon, önceki düzenlemenin bu tür ürünlerin Yönetmeliğe tabi olmaya devam edip etmediği konusunda belirsizlik yarattığını ve yapılan açıklamanın amaçlarından birinin döngüsel ekonomi ile kaynak verimliliğini destekleyen uygulamaların caydırılmasını önlemek olduğunu belirtti.
Değişiklik ayrıca ilgili ahşap ürün kayıtlarının, ürünlerin ahşabın kendisi yerine bambu, rattan veya odunsu nitelikteki diğer malzemelerden üretilmesi halinde Yönetmelik kapsamında olmadığını açıkça ortaya koyuyor.
Ambalaj kuralları netleştirildi
Ahşap ambalajlar, işletmelerin daha fazla açıklık talep ettiği bir diğer alan olarak öne çıkıyor.
Güncellenen kurallara göre AB pazarına sunulan veya ihraç edilen ambalaj ürünleri, bağımsız bir ürün olarak piyasaya arz ediliyor ve ilgili Ek I kodlarından birinin kapsamına giriyorsa EUDR’ye tabi olmaya devam edebiliyor.
Bununla birlikte yalnızca başka bir ürünü desteklemek, korumak veya taşımak amacıyla kullanılan ve söz konusu ürünle birlikte sunulan ambalaj malzemeleri Yönetmelik kapsamı dışında tutuluyor. Bu açıklama, hem tek kullanımlık ambalajları hem de açık şekilde tekrar kullanıma uygun olan ve bu amaçla kullanılan ambalajları kapsıyor.
Bu ayrım özellikle CN 4415 kapsamındaki ahşap paletler, kasalar, kutular, sandıklar ve benzeri taşıma ambalajları açısından önem taşıyor.
Atıklar, geri kazanılmış malzemeler ve numuneler de düzenlemeye dahil edildi
Komisyon, atık ve geri kazanılmış malzemelerin nasıl ele alınacağını da netleştirdi.
47 ve 48. Fasıllarda yer alan selüloz ve kâğıt ürünlerinde, değiştirilen Ek kapsamında geri kazanılmış atık ve hurdalar ile geri kazanılmış atık ve hurdalardan üretilen ürünler açıkça hariç tutuluyor. Diğer ürünlerle birlikte sunulan bazı ambalaj ve bilgilendirme materyalleri de belirli koşullar altında kapsam dışında bırakılıyor.
Sipariş alınmasını teşvik etmek amacıyla kullanılan ve ihmal edilebilir değer ile miktara sahip numuneler, değişiklikte belirtilen koşulların karşılanması halinde Yönetmeliğin kapsamı dışında kalabiliyor. İnceleme, analiz veya test amacıyla kullanılan ürünler de belirlenen koşullar sağlandığında kapsam dışında tutuluyor. Buna test sürecinde malzemenin tüketildiği veya imha edildiği durumlar da dahil.
Bu değişikliklerle, ticari amaçla piyasaya giren ürünler ile test, araştırma, ambalajlama veya diğer destekleyici işlevler için kullanılan malzemeler arasında daha net bir ayrım yapılması amaçlanıyor.
EUDR’nin temel yükümlülükleri değişmedi
Ek I’in netleştirilmesi, kapsamda kalmaya devam eden ahşap ürünlere ilişkin temel uyum yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor.
İlgili ürünleri AB pazarına ilk kez sunan veya ihraç eden işletmecilerin gerekli özen süreçlerini yürütmesi ve ürün piyasaya arz edilmeden veya ihraç edilmeden önce AB bilgi sistemi üzerinden bir Gerekli Özen Beyanı, Due Diligence Statement sunması gerekiyor. İşletmeci, ilgili ürünün Yönetmeliğe uygun olduğunu kanıtlama sorumluluğunu üstleniyor.
Yönetmelik, kapsamdaki ürünlerin üç temel koşulu karşılamasını şart koşuyor: Ürünlerin ormansızlaşmaya yol açmamış olması, üretim ülkesinin ilgili mevzuatına uygun şekilde üretilmiş olması ve gerekli özen sürecinin kapsamına alınmış olması gerekiyor.
Bilgi gereklilikleri arasında üretim ülkesi ve ilgili emtianın üretildiği arazi parsellerinin coğrafi konum bilgileri ile ürünün ormansızlaşmaya yol açmadığını ve yasal şekilde üretildiğini destekleyen bilgiler bulunuyor.
Aralık 2025’te kabul edilen mevzuat sadeleştirmesinin ardından Gerekli Özen Beyanı sunma konusundaki temel sorumluluk, ilgili ürünü AB pazarına ilk kez arz eden veya ihraç eden işletmeciye ait bulunuyor. Alt tedarik zincirindeki işletmeciler ve tacirler artık genel olarak ayrı gerekli özen beyanları sunmak zorunda değil. Bununla birlikte izlenebilirlik yükümlülükleri devam ediyor ve belirli alt tedarik zinciri aktörlerinin ilgili beyan referans numaralarını veya bildirim tanımlayıcılarını toplaması gerekiyor.
Türkiye düşük riskli ülke olarak sınıflandırılmaya devam ediyor
Türk ahşap ve ahşap bazlı ürün ihracatçıları açısından bir diğer önemli unsur, AB’nin ülke kıyaslama sistemi.
Türkiye, halen Komisyon Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/1093 kapsamında Avrupa Komisyonu’nun resmî düşük riskli ülkeler listesinde yer alıyor.
Düşük risk sınıflandırması EUDR yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor. Bununla birlikte yalnızca düşük riskli ülkelerden tedarik sağlayan işletmeciler, geçerli koşulların karşılanması halinde Yönetmelikteki basitleştirilmiş gerekli özen prosedüründen yararlanabiliyor.
Madde 13 kapsamında bu prosedür, mevzuatın etrafından dolaşılması, kaynağı bilinmeyen ürünlerle karıştırılması veya standart ya da yüksek riskli ülkelerden tedarik yapılması yönünde ilgili bir risk bulunmaması koşuluyla, Madde 10 ve 11’de öngörülen tam risk değerlendirmesi ve risk azaltma prosedürlerinin uygulanması gerekliliğini ortadan kaldırabiliyor.
Bununla birlikte menşe ve coğrafi konum belgeleri dahil olmak üzere temel bilgi ve izlenebilirlik gereklilikleri önemini koruyor.
30 Aralık 2026 temel tarih olmaya devam ediyor
Aralık 2025’te kabul edilen değişikliklerin ardından EUDR, büyük ve orta ölçekli işletmeciler için 30 Aralık 2026 tarihinden itibaren uygulanacak. Aynı tarih, daha önce AB Kereste Tüzüğü kapsamında bulunan ürünlerle işlem yapan mikro ve küçük işletmeciler için de geçerli olacak.
Diğer mikro ve küçük işletmeciler açısından uygulama tarihi ise 30 Haziran 2027 olacak.
AB Kereste Tüzüğü, EUTR’nin 30 Aralık 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılması planlanıyor. Bununla birlikte 29 Haziran 2023’ten önce üretilmiş belirli kereste ve ahşap ürünleri için geçiş hükümleri devam edecek.
2026 tarihli Yetki Devrine Dayanan Tüzük ile eklenen yeni ürün kategorilerine ilave hazırlık süresi tanınacak ve bu ürünler 30 Aralık 2027 tarihinden itibaren EUDR gerekliliklerine tabi olacak. Komisyon bu ilaveleri çözünebilir kahve, belirli palm yağı türevleri ve dondurulmuş sığır dili olarak tanımlıyor. Bunlar, temel ahşap ürün kategorilerinde yeni bir genişlemeyi temsil etmiyor.
Ahşap sektörü için ürün sınıflandırması ve izlenebilirlik kritik hale geliyor
AB’nin son değişikliği, özellikle kullanılmış ürünler, geri kazanılmış malzemeler, ambalajlar ve numuneler açısından hangi ürünlerin kapsama girip girmediğine ilişkin daha fazla açıklık sağlıyor. Bununla birlikte panel, zemin kaplamaları, mobilya ve yapı sektörlerinin merkezinde yer alan başlıca ahşap ürün kategorileri EUDR çerçevesinde kalmaya devam ediyor.
Üreticiler ve ihracatçılar açısından bu durum, Aralık ayındaki uygulama tarihi yaklaşırken doğru CN sınıflandırmasını, menşe belgelerini, coğrafi konum verilerini ve tedarik zinciri izlenebilirliğini giderek daha önemli hale getiriyor.
Türk üreticiler açısından Türkiye’nin düşük risk sınıflandırması, yasal koşullar karşılandığında basitleştirilmiş gerekli özen prosedüründen yararlanma imkânı sağlıyor. Ancak bu sınıflandırma EUDR yükümlülüklerinden muafiyet anlamına gelmiyor.
Güncellenen Ek’in yayımlanması ve uygulama çerçevesinin giderek daha net hale gelmesiyle birlikte AB ile ahşap ve ahşap bazlı ürün ticareti yapan şirketler, ürünlerinin kapsamda olup olmadığını ve Yönetmelik uygulanmaya başladığında hangi bilgilerin ürünlere eşlik etmesi gerektiğini belirlemek için artık daha net bir çerçeveye sahip.