2024 yılı, Türkiye kapı sanayii için hem iç piyasa dinamikleri hem de uluslararası pazarlardaki gelişmelerle şekillenen bir yıl oldu. İnşaat sektöründeki değişimler ve hammadde maliyetleri, sektörün genel performansını etkileyen ana faktörler arasında yer aldı.
İç Pazar ve Üretim Dinamikleri
Kapı sanayii doğrudan inşaat ve konut sektörleriyle bağlantılıdır. 2024 yılında bu sektörlerde yaşanan gelişmeler kapı üreticilerini de etkiledi:
- İnşaat Sektöründeki Durum: 2024 genelinde inşaat sektörü farklı dönemlerde inişler ve çıkışlar yaşadı. Türkiye İMSAD raporlarına göre 2024’ün ilk çeyreğinde inşaat malzemesi sanayi üretimi bir önceki yıla göre %10,9 yükselirken ikinci çeyrekte %3,9 azaldı. Ağustos ayında ise üretim %2,7 daraldı. Bu dalgalanmalar kapı üreticilerinin sipariş ve üretim planlamalarını etkiledi.
- Konut Satışları Etkisi: 2024 yılı genelinde konut satışlarında yaşanan artışlar (%20,6) kapı sektörüne olumlu yansıdı. Yeni konut projeleri ve kentsel dönüşüm faaliyetleri kapı talebini canlı tuttu. Özellikle yeni konut satışlarındaki %27,6’lık artış, ilk el kapı üreticileri için pozitif bir gösterge oldu.
- Kapasite Kullanım Oranları: Sektörel bazda spesifik kapı sanayii KKO verileri açıklanmamakla birlikte, genel sanayi kapasite raporlarında 2024’te onaylanan rapor sayısının bir önceki yıla göre %7,3 azaldığı belirtildi. Bu durum, yeni yatırım iştahının veya kapasite artırımı taleplerinin genel olarak yavaşladığını gösterebilir.
- Ürün Çeşitliliği ve Trendler: 2024’te iç kapı modellerinde ahşap kapılar (doğal ve zarif görünümleriyle), lake kapılar (modern ve şık görünümleriyle) ve PVC kapılar (dayanıklılık ve bakım kolaylığı ile) popülerliğini korudu. Üreticiler, çeşitli renk ve desen seçenekleri sunarak her türlü dekorasyona uyum sağlayan ürünler geliştirmeye odaklandı.
Hammadde ve Maliyetler
Kapı üretiminde kullanılan hammaddeler (ahşap, MDF, çelik, PVC, donanım vb.) ve enerji maliyetleri, sektörün kârlılığını doğrudan etkiledi:
- Hammadde Fiyatları: Ahşap ve diğer yapı malzemelerindeki fiyat dalgalanmaları kapı üreticilerinin maliyetlerini etkiledi. Yıl içinde inşaat maliyeti artışları yavaşlama eğilimi gösterse de özellikle iş gücü maliyetlerindeki artışlar (%56,86) üreticiler üzerinde baskı oluşturdu.
- Enflasyon ve Kur Etkisi: Yüksek enflasyon ve döviz kurlarındaki belirsizlikler, ithal hammadde kullanan veya ihracat yapan firmaların maliyet hesaplamalarını ve fiyatlandırma stratejilerini zorlaştırdı.
İhracat Performansı ve Küresel Rekabet
Türk kapı sanayii, iç pazarın ihtiyaçlarını karşılarken ihracat pazarlarında da aktif rol oynamayı sürdürdü.
- Genel İhracat Bağlamı: Türkiye genel ihracatı 2024’te %2,4 artışla 261,8 milyar dolara ulaşarak rekor kırdı. İmalat sanayi bu ihracatın %94,1’ini oluşturdu. Kapı sektörü, imalat sanayinin bir alt kolu olarak bu genel büyümeden payını aldı. Ancak spesifik olarak “kapı” sektörüne ait 2024 ihracat rakamları detaylı olarak açıklanmadı.
- Hedef Pazarlar: Türk kapı üreticileri genellikle komşu ülkeler, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Avrupa pazarlarında rekabetçi konumlarını sürdürdü.
- Rekabet Gücü: Sektör, uygun fiyat, kaliteli üretim ve lojistik avantajlarıyla küresel pazarda rekabet etmeye çalıştı. Ancak uluslararası pazardaki çetin rekabet ve diğer ülkelerin uyguladığı ticari politikalar sektörün önündeki engeller arasında yer aldı.
Zorluklar ve Beklentiler
2024 yılı kapı sektörü için bazı temel zorlukları da beraberinde getirdi:
- İnşaat Sektöründeki Dalgalanmalar: İnşaatın genel seyrindeki belirsizlikler, kapı üreticilerinin sipariş ve üretim hacimlerini öngörmesini zorlaştırdı.
- Maliyet Baskısı: Hammadde, iş gücü ve enerji maliyetlerindeki artışlar firmaların kârlılıklarını koruma çabasını artırdı.
- Kentsel Dönüşüm ve Deprem Bölgesi İhtiyaçları: Hükümetin 2025 bütçesinde kentsel dönüşüm ve deprem bölgesi yatırımlarına ayrılan önemli kaynaklar (kentsel dönüşüme 120 milyar TL, afetlere karşı toplam 584 milyar TL ödenek), 2024 sonunda ve 2025’te kapı sektörü için büyük bir talep potansiyeli oluşturdu. Bu yatırımlar sektör için önemli bir canlanma sinyali olarak değerlendirildi.
Sonuç olarak, 2024 yılı Türk kapı sanayii için, inşaat sektöründeki dalgalanmalar ve maliyet baskılarıyla geçen ancak konut satışlarındaki artış ve kentsel dönüşüm beklentileriyle belirli ölçüde ivme yakalanan bir yıl oldu. Sektörün 2025 beklentileri, özellikle kamu yatırımları ve kentsel dönüşüm faaliyetlerinin etkisiyle daha olumlu bir tablo çiziyor.