1 Ocak 2026’da Yürürlüğe Girmesi Planlanan Kademeli Sistem
Türkiye’de yüksek tutarlı para transferlerine beyan zorunluluğu getirilmesini öngören yeni sistemin 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Taslak düzenlemenin amacı; kayıt dışı para hareketlerini sınırlandırmak, işlem amacını standart bir formatta görünür kılmak ve bankalar arasındaki denetim süreçlerini yeknesak hâle getirmek.
Düzenleme; EFT, havale, nakit yatırma gibi işlemleri ve kanal ayrımı olmaksızın mobil bankacılık, internet şubesi, ATM ile şube üzerinden yapılan tüm para transferlerini kapsayacak şekilde kurgulanıyor.
Kademeli Eşik Sistemi
Sistem, üç tutar eşiği üzerinden işletilecek:
- 200.000 TL – 2.000.000 TL arası işlemler
- Gönderici veya alıcıdan, işlemin niteliğine dair kısa bir beyan istenecek.
- “Bireysel ödeme”, “borç”, “diğer” gibi genel kategoriler seçilirse, ek olarak en az 20 karakterlik açıklama girilmesi zorunlu olacak.
- Bankaların dijital kanallarında, işlem türüne göre hazır seçenekli menüler ve bunlara bağlı açıklama alanları kullanılacak.
- 2.000.000 TL – 20.000.000 TL arası işlemler
- Bu aralıkta “Nakit İşlem Beyan Formu” devreye girecek.
- Formda işlemin mahiyeti, mümkün olduğunca somut biçimde belirtilecek.
- Yine genel ifadeler tercih edilirse, en az 20 karakterlik ek açıklama talep edilecek.
- Bu formun, bankaların sistemlerinde düzenli olarak arşivlenmesi ve gerektiğinde doğrulanabilir bilgilerle desteklenmesi öngörülüyor.
- 20.000.000 TL ve üzeri işlemler
- Bu seviyede beyan formu; detaylı açıklama ve dayanak belgelerle desteklenecek.
- Bankalar; fatura, sözleşme veya muadili evrak talep edebilecek.
- Amaç, yüksek hacimli para hareketlerinde hem kaynağa hem de işleme ilişkin doğrulanabilir bir iz bırakmak ve risk temelli denetimi kolaylaştırmak.
Beyan Yapılmayan İşlemler
Belirlenen eşikler üzerindeki tutarlar için:
- Beyan yapılmayan veya eksik beyan içeren transferler işleme alınmayacak.
- Bankalar, bu eşiklerin üzerindeki işlemlerde müşteri doğrulama adımlarını güçlendirebilecek (ek kontrol, ek belge talebi vb.).
- Uygulamanın bankalar açısından idari yükünü azaltmak için; ekran akışlarında standart beyan seçenekleri, zorunlu alan kontrolleri ve metin kutuları ile süreçlerin otomatikleştirilmesi planlanıyor.
Uygulama Takvimi ve Bankaların Hazırlığı
Kamuoyuna açıklanan taslak çerçeveye göre:
- 200.000 TL eşiğinden itibaren açıklama zorunluluğu,
- 2.000.000 TL seviyesinden itibaren beyan formu,
- 20.000.000 TL üzeri işlemlerde ise detaylı açıklama ve belge desteği prensipleri benimsenmiş durumda.
Yürürlük tarihi olarak 1 Ocak 2026 hedefleniyor. Bankacılık kanallarında eş zamanlı uygulanacak kuralların, finansal sistemin şeffaflığını ve izlenebilirliğini artırması bekleniyor.
Taslak niteliği gereği, nihai mevzuat metnine kadar teknik ayrıntıların ve eşik değerlerinin değişme ihtimali bulunuyor. Ancak kademeli sistem, beyan formu zorunluluğu ve destekleyici belgelerin aranması gibi ana prensipler farklı kaynaklarda benzer şekilde dile getiriliyor.
Bu süreçte bankaların:
- İç prosedürlerini güncellemesi,
- Dijital kanallarını (mobil, internet, ATM) yeni beyan akışına göre uyarlaması,
- Personel eğitimlerini tamamlaması ve
- Müşterileri bilgilendirme çalışmalarını yapması bekleniyor.