Finansal Kuruluşlar Aracılığıyla Gerçekleştirilen EFT, Havale ve Nakit İşlemlerde Şeffaflığı Artırmak, Kayıt Dışılığı Önlemek ve Finansal Sistemin Güvenliğini Güçlendirmek Amacıyla MASAK Genel Tebliği Taslağı Hazırlandı
Ülkemizin FATF (Financial Action Task Force) standartlarına uyumunun güçlendirilmesi ve ulusal/uluslararası yükümlülüklere etkin şekilde riayet edilmesi hedefi doğrultusunda, suç gelirlerinin tespit edilmesi, yurt dışına kaçırılması ve aklanmasının önlenmesi ile kayıt dışı ekonomiyle mücadele amacıyla EFT, havale ve nakit işlemlerinin izlenmesine yönelik olarak FATF üyesi ülkelerde uygulanan yaklaşımlar da dikkate alınarak bir Genel Tebliğ Taslağı hazırlanmıştır.
Taslağın geliştirilmesi sürecinde, Başkanlığımızca gerçekleştirilen risk bazlı analizler, Ulusal Risk Değerlendirilmesi Raporu ve karşılaştırmalı ülke örnekleri değerlendirilmiş, paydaş kurumlar ve sektör temsilcilerinin yazılı görüş ve önerileri alınmış, gerçekleştirilen toplantılarda talep ve beklentilere yönelik karşılıklı istişarelerde bulunulmuştur.
Taslak düzenlemeyle, finansal kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilen nakit işlemlerde, beyanla başlayan ancak yüksek tutarlı işlemlerde Nakit İşlem Beyan Formu ve dayanaklarıyla desteklenen kademeli bir yaklaşım öngörülmektedir.
Bu suretle, bir yandan genel ekonomik faaliyetlere etkisi en az olacak şekilde vatandaşlarımızın günlük nakit işlemlerinin aksamadan sürdürülmesi, diğer yandan finansal sistemde güven ve izlenebilirliğin güçlendirilmesi ve suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı gibi küresel risklerle daha iyi şekilde mücadele edilmesine yönelik tedbirlerin hayata geçirilmesi hedeflenmektedir.
Kamuoyunun bilgisine saygıyla sunulur.
Söz konusu Tebliğ :
MALİ SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 30)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, Mali Eylem Görev Gücünün (FATF – Financial
Action Task Force) Tavsiyeleri doğrultusunda suç gelirlerinin aklanmasının ve terörizmin
finansmanının önlenmesi ile kayıt dışı ekonomiyle mücadele edilmesi amacıyla, 11/10/2006
tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunun
uygulanmasına yönelik olarak müşterinin tanınması tedbirleri kapsamında yükümlüler
tarafından alınacak bazı sıkılaştırılmış tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 10/12/2007 tarihli ve 2007/13012 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının
Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin 26/A maddesi ile 16/09/2008 tarihli ve
26999 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün
Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülüklere Uyum Programı Hakkında Yönetmeliğin
13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Elektronik transfer: Gönderen adına bir finansal kuruluştan başka bir finansal
kuruluştaki alıcıya elektronik araçlar kullanılmak suretiyle belli tutardaki para ve menkul
kıymetin gönderilmesi amacıyla yapılan işlemi,
b) Finansal kuruluş: Tedbirler Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f)
bendinde tanımlanan kuruluşları,
c) Havale: Aynı finansal kuruluş bünyesindeki farklı hesaplar arasında belli tutardaki
para ve menkul kıymetin gönderilmesi işlemini,
ç) Kanun: 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi
Hakkında Kanunu,
d) Nakit işlem: Yükümlüler nezdinde veya aracılığıyla gerçekleştirilen, fiziksel olarak
para veya kıymetli maden yatırılması, çekilmesi, transferi veya ödenmesi niteliğindeki
işlemleri,
e) Tedbirler Yönetmeliği: 10/12/2007 tarihli ve 2007/13012 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının
Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliği,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sıkılaştırılmış Tedbirler
Elektronik transfer, havale ve nakit işlemlerde sıkılaştırılmış tedbirler
MADDE 4 – (1) Finansal kuruluşlar, müşterilerinin nakit işlemlerini yakından izlemek,
görünürde makul hukuki ve ekonomik amacı bulunmayan ya da müşteri profiliyle uyumlu
olmayan olağandışı büyüklük ve sıklıktaki nakit işlemlere özel dikkat göstermek, bu kapsamda
talep edilen işlemin mahiyeti hakkında yeterli bilgi edinmek için gerekli tedbirleri almak ve
müşteriden elde edilen bilgi, dayanak ve kayıtları istenildiğinde yetkililere sunmak üzere
Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen süre boyunca muhafaza etmekle yükümlüdür.
(2) Bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşları, elektronik transfer işlemleri ve
havalelerde müşteriye işlemin mahiyetinin beyanı için en sık kullanılan işlem türlerini seçenek
olarak sunar. Ancak elektronik transfer işlemleri ve havalelerde, işlemin mahiyetinin beyanı
için sunulacak seçeneklerde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca elektronik transferler için
belirlenen başlıklar haricinde asgari olarak; gayrimenkul alım ödemesi, motorlu taşıt alım
ödemesi, borç verme/borç ödeme, hediye/bağış/yardım, vergi/resim/harç ödemesi,
tazminat/sigorta ödemesi, avukatlık/danışmanlık/müşavirlik ödemesi, sağlık ödemesi,
kripto/dijital varlık, şans oyunları/bahis ödemesi, eğlence/sosyal medya ödemesi başlıklarının
yer alması zorunludur. Müşteriye sunulan seçenekler arasında işlemin mahiyetine ilişkin somut
bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması
ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20
karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir.
(3) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin
toplam tutarı, ikiyüzbin TL ile ikimilyon TL (bu tutarlar dahil) arasındaki nakit işlemlerde
işlemin mahiyetinin beyanı için müşteriye en sık kullanılan işlem türlerini seçenek olarak sunar.
Bunlar arasında işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya
“bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi
durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması
temin edilir.
(4) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin
toplam tutarı ikimilyonbir TL ile yirmimilyon TL (bu tutarlar dahil) arası nakit işlemlerde
işlemin mahiyetinin beyanı için Tebliğ ekinde (Ek-1) yer alan Nakit İşlem Beyan Formunun
doldurulmasını sağlamakla yükümlüdür. Nakit İşlem Beyan Formunda işlemin mahiyetine
ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka
seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine
ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir.
(5) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin
toplam tutarı yirmimilyon TL’yi aşan nakit işlemlerde Nakit İşlem Beyan Formunun, detaylı
bir açıklama içerecek şekilde ve ilgili dayanakları eklenmek suretiyle doldurulmasını
sağlamakla yükümlüdür.
(6) Nakit İşlem Beyan Formunun doldurulmasını gerektiren işlemlere dair müşteri veya
müşteri adına işlemi yapanın onayı, Nakit İşlem Beyan Formunda yer alan tüm bilgilere yer
verilmek kaydıyla işlem dekontu üzerine alınacak imza veya internet/mobil bankacılık, SMS
OTP, dijital link, telefon bankacılığı yoluyla temin edilebilir. Ancak niteliği gereği işlemin
mahiyetine dair belge temininin mümkün olmadığı durumlarda Nakit İşlem Beyan Formunun
müşteri veya müşteri adına işlemi yapan tarafından doldurulması ve işlemin mahiyeti hakkında
en az 50 karakter uzunluğunda açıklamanın yapılması zorunludur.
(7) Nakit işlemlerde işlemin mahiyetinin beyanı için sunulacak seçenekler asgari olarak
Nakit İşlem Beyan Formundaki başlıkları içerir.
(8) Mahiyeti bilinen (fatura ödeme, kredi kartı borcu ödeme, terminal üzerinden geçen
işlemlerin hak ediş ödemesi, Kuyumcu Altın Değerleme Sistemi üzerinden yapılan işlemler vb.)
elektronik transfer ve havaleler ile nakit işlemlerde müşteriden beyan almak yerine otomatik
kayıt oluşturulabilir.
(9) İki ila altıncı fıkra kapsamında müşterinin kendisinden talep edilen hususları
karşılamaması durumunda yükümlüler kendilerinden talep edilen işlemi gerçekleştirmez.
(10) Bu maddede öngörülen tedbirler finansal kuruluşların, elektronik transfer, havale
ve nakit işlemlerle ilgili olarak başkaca tedbirler almalarına veya şüpheli işlem bildirimini
gerektirecek durumlarda parasal tutara bakılmaksızın işlemin mahiyeti hakkında bilgi, açıklama
ve belge talep etmelerine engel teşkil etmez.
(11) Aşağıda sayılan işlemlerde bu maddede belirtilen yükümlülüklerin uygulanması
zorunlu değildir:
a) Bir müşterinin aynı finansal kuruluş içerisindeki hesapları arasında gerçekleştirilen
işlemler,
b) Müşterinin kamu kurum ve kuruluşu olduğu işlemler,
c) Bankaların kendi aralarında gerçekleştirdikleri ve müşterinin banka olduğu işlemler,
ç) Muhabir bankacılık kapsamında gerçekleştirilen işlemler,
d) ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin
toplam tutarı Tedbirler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde
belirtilen tutarı aşmayan elektronik transferler ve havale işlemleri,
e) ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin
toplam tutarı ikiyüzbin TL’nı tutarı aşmayan nakit işlemler.
(12) Döviz cinsinden yapılacak işlemlerde parasal tutar, Tedbirler Yönetmeliğinin 48
inci maddesi uyarınca hesaplanır.
(13) Bu Tebliğin uygulanması açısından “işlemin mahiyeti” ifadesinden, nakit yatırma
işlemlerinde para ve kıymetli madenin temin edildiği iş veya işlemler; nakit çekim, elektronik
transfer ve havale işlemlerinde işlemin amacı; nakit işlem olarak yapılan elektronik transfer ve
havalelerde ise hem para ve kıymetli madenin temin edildiği iş veya işlemler hem de işlemin
amacı anlaşılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yükümlülük ihlalinde uygulanacak ceza
MADDE 5 – (1) Yükümlülerce bu Tebliğ ile getirilen hususlara riayet edilmemesi
halinde Kanunda öngörülen cezalar uygulanır.
Yürürlük
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ 01/01/2026 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.
Ek-1
NAKİT İŞLEM BEYAN FORMU
(Bu Form, Mali Eylem Görev Gücünün (FATF – Financial Action Task Force) Tavsiyeleri
doğrultusunda suç gelirlerinin aklanmasının ve terörizmin finansmanının önlenmesi ile kayıt dışı
ekonomiyle mücadele kapsamında talep edilmektedir.)
Tarih
Hesap Sahibinin Adı / Soyadı / Unvanı
Hesap Sahibi TCKN/VKN/YKN
Hesap Sahibinin Mesleği / Faaliyeti
İşlemi Gerçekleştirenin Adı Soyadı
İşlemi Gerçekleştiren TCKN/VKN/YKN
Varlığın Cinsi Para: ☐ Kıymetli Maden: ☐
İşlem Türü Yatırma: ☐ Çekme: ☐
İşlem Tutarı ve Para Birimi
İşlem Tutarı (TL)
Yatırılan Para ve Kıymetli Madenin
Mahiyeti*
Şahsi Birikim: ☐
Başka Bankadan Getirilen Nakit: ☐
Yurtdışından Getirilen Nakit: ☐
Ticari Faaliyet Kazancı: ☐
Gayrimenkul Satış Geliri: ☐
Motorlu Taşıt Satış Geliri: ☐
Miras/Bağış/Hediye: ☐
Kıymetli Maden/Mücevherat/Kıymetli Taş Satış Geliri: ☐
Diğer Menkul Varlık Satış Geliri: ☐
Alacak/Borç İşlemleri: ☐
Döviz Satışı Getirilen Nakit: ☐
Diğer Nakit Kaynağı ☐
Çekilen Para ve Kıymetli Madenin
Mahiyeti*
Mevduat İşlemleri (Vadeli /Vadesiz Mevduat): ☐
Kredi İşlemleri (Teminat, Borç ödeme vb.): ☐
Çek/Senet Tahsilatı: ☐
Fatura/Kurum Ödemeleri: ☐
Yatırım İşlemleri (Hisse Senedi, Fon vb.): ☐
Döviz İşlemleri (Döviz Alış/Satış): ☐
Transfer İşlemleri: ☐
Sermaye İşlemleri: ☐
Ticari Faaliyet Ödemeleri: ☐
Gayrimenkul Alışı: ☐
Hizmet/Menkul Varlık Alışı: ☐
Yardım/Bağış/Sosyal Ödemeler: ☐
Başka Bankaya Transfer: ☐
Yurtdışına Aktarım: ☐
Ana Firma/Tedarikçi Ödemeleri: ☐
Diğer ☐
Eklenen Dayanak ve Mahiyeti VAR: ☐
Türü/Niteliği: YOK: ☐
İlgilinin (Varsa) İşlem Hakkında
Açıklaması
Formu Dolduran Personel Adı Soyadı
İmzası
İşlemi Gerçekleştirenin Adı Soyadı-Unvanı
İmzası
Ek-1
(Varsa) Şubenin Notu:
* Bu Tebliğin uygulanması açısından “işlemin mahiyeti” ifadesinden, nakit yatırma işlemlerinde
para ve kıymetli madenin temin edildiği iş veya işlemler; nakit çekim, elektronik transfer ve
havale işlemlerinde işlemin amacı; nakit işlem olarak yapılan elektronik transfer ve havalelerde
ise hem para ve kıymetli madenin temin edildiği